• Erhan Meço

Drone Dosyası: İnsansız Havadan Görüntüleme Sistemleri Hakkında Bilmeniz Gerekenler (2021.01.23)

En son güncellendiği tarih: Oca 24


*Amerikan Ordusu'nun Kullandığı, Keşif ve Saldırı Drone'u Reaper

Merhaba… Uzun bir aradan sonra yeniden blog yazıyorum ve bu seferki makalem Drone adı verilen tüketici seviyesindeki insansız havadan görüntüleme araçları. Bu yazıda size araştırmalarım ve tecrübelerim doğrultusunda bilmeniz gerekenleri sunacağım.

Öncelikle Drone ile ilk tanışmam yaklaşık 3 yıl önce oldu. İnternette rastladığım Drone ile çekilmiş fotoğraflar, fotoğrafın daha önce görmediğim yepyeni açıları görmemi sağladı. Ayrıca video kaliteleri ve sinematik kabiliyetleri de, videoya aslında ilgi duymayan (ve bu konuda bir fikri olmayan) benim dahi aklımı başından aldı.

Her bilinçli kullanıcı gibi, internetten hangi markaların ve modellerin havadan görüntülemede tercih edildiğini, hangilerinin video, hangilerinin fotoğraf konusunda iyi olduğu, hangisinin kullanımının daha kolay, hangisinin taşınabilirlik ve aksesuar imkanlarının daha iyi olduğunu araştırdım.


Drone’u hangi amaçlarla kullanabilirim?

1) Görüntüleme:

a) Video: İşin doğrusu Drone’lar yaygın olarak video çekmek amacıyla kullanılıyor. Bunun nedeni sinematik açıdan oldukça güçlü sonuçlar vermesi. Hollywood filmlerinde gördüğünüz süzülmeleri kendi ellerinizle yaratmak gerçekten muazzam.

Bilgi: Güncel modellerin neredeyse tamamı 4K çözünürlükte video çekme kabiliyetine sahip.

b) Fotoğraf: Yaygın olarak önceden görülmeyen açılardan fotoğraf çekebilmek her fotoğrafçının hayalidir. Bu hayale ulaşmanın en kolay yollarından biri ise bir drone’a sahip olmak.

Bilgi: Güncel modellerin neredeyse tamamı RAW fotoğraf çekme, Basamaklama (Bracketing), 360 Derece Panorama çekebilme (ücretli uygulamalar ile) kabiliyetine sahip. Ancak sadece gelişmiş modeller ISO/Diyafram/Enstantane ayarlamanıza izin veriyor. Ancak tercihinizde kritik olacak bir nokta var; Sensör Boyutu.

2) Eğlence: Kesinlikle çok eğlenceliler. Özellikle orta ve üst modellerin kullanımı oldukça kolay ve güvenli. Yüksek hoz ve manevra kabiliyetine sahip bu modeller, dünyayı farklı görmenizi ve bunu yaparken de keyif almanızı sağlıyorlar.

3) Keşif: Fotoğraf veya video çekimi için müsait olan alanları keşftmek için de kullanılabilme imkanına sahipsiniz.


Kolaylıkla Uçurabilir Miyim?

Size karşı tamamen dürüst olacağım. Orta ve Üst seviye cihazların kullanımı oldukça kolay ve güvenli. Sadece heyecanınızı yenmeniz ve kontrollere alışmanız biraz zaman alıyor. Aksi halde zaten havada sabit kalıyorlar ve bir aksilik durumunda GPS alıcıları sayesinde size geri dönüyorlar.

Satın aldığınız modele göre çarpışma sensörleri ile donatılmış şekilde geliyorlar. Ancak bu sensörler dikkati elden bırakmanız anlamını taşımıyor. Yansıtıcı yüzeyler, ip ve tel gibi ince objeleri algılayamıyorlar. Ayrıca hızlı gidiyorsanız, algılama ve hava freni mesafesi düşüyor.

Ayırca hava koşullarına da dikkat etmek gerekiyor. Yağmurlu havalarda uçurmamanız gerekiyor. Her ne kadar rüzgar dirençleri oldukça yüksek ve rüzgara karşı stabilite sağlayarak uçabilseler de, çok şiddetli rüzgarda kullanılması önerilmiyor.

Video ve Fotoğraf Çekimini Zorlanmadan Yapabilir Miyim?

Drone'lar ile ilgili ayrıntılı bilgiye sahip değilseniz, kamera konusunda bilmeniz gereken şeylerin başında Gimbal denen sistem geliyor. Bu Gimbal sistemi, kamerayı sürekli olarak ufuk çizgisine 90 derece dik olacak şekilde dengede tutan bir sistem. Bu sistem sayesinde Drone'unuz nereye eğilirse eğilsin, kamera her daim dengede duruyor.

Ayrıca Drone'unuzu sadece düz değil, geriye doğru veya çaprazlama da uçurabiliyorsunuz. Kamerayı 90 derece aşağıya doğru, kuşbakışı çekim yapacak noktaya kadar aşağıya döndürebiliyorsunuz. Yine akıllı modlar ile kamerayı veya uçuşu programlayıp, program dışı kalan özelliğe kendiniz hükmedebiliyorsunuz. Bu size geniş bir çekim imkanı ve çekim açısı skalası sunuyor.

Ancak tabiki yapacağınız çekimlerin kalitesi, sizin pilotajınıza ve çekim teknikleri hakkındaki bilgilerinize bağlı.



Türkiye’de Drone Uçurabilmek İçin Ne Yapmalıyım?

Öncelikle; Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü tarafından düzenlenen "İnsansız Hava Aracı Sistemleri Talimatı"na uyum gösterme zorunluluğumuz var. Aksi halde yüksek meblağlı cezalarla karşı kaşıya kalma durumumuz söz konusu. Bunun tek istisnası 500gr ağırlığın altında olan dronelar. (İnsansız Hava Aracı Sistemleri Talimatı-Md: 2/ç)


Azami 500gr ağırlığın altında olan droneların Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü’ne İnternet Sitesi üzerinden (http://iha.shgm.gov.tr/index.html) kayıt ettirilme zorunluluğu bulunmamaktadır. Bu da 500gr altı droneları, kullanıcısına daha az yasal yükümlülük yüklediğinden oldukça popüler kılmaktadır.


Eğer satın aldığınız drone; piyasada satılan droneların büyük çoğunluğu gibi 500gr - 4kg ağırlık düzeyinde, tüketici düzeyinde bir drone ise İHA0 olarak belirlenen kategoriye bağlısınız demektir. (İHAST-Md: 5/a) Mevuzata göre bu kategoride yer alan drone’lar, Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü’ne İnternet Sitesi üzerinden (http://iha.shgm.gov.tr/index.html) Kayıt Ettirilmek zorundadır. (İnsansız Hava Aracı Sistemleri Talimatı-Md: 2/ç)


Bu kayıt önce droneu ithal eden gerçek veya tüzel kişi tarafından sisteme satış amaçlı olarak kayıt ediliyor. Bu kayıt daha sonra satın alan tüketicinin sisteme başvurusu ile tüketiciye devrediliyor. O nedende ilk droneunuzu satın alırken, nereden satın aldığınız önemli.

Ayrıca: Genel Müdürlükten alınan kayıt/kimlik numarası, Hava aracına ait tüm bilgiler ve Uçuş kayıtlarını yanınızda bulundurmak, Kayıt kodunu İHA ve Kontrol cihazının üzerinde bulundurmak ve istenildiğinde yetkililere sunmak zorundasınız. (İnsansız Hava Aracı Sistemleri Talimatı, Madde: 11)

Ayrıca eğer Drone’unuzu ticari faaliyetlerde kullanacaksanız; öncelikle Ticari İHA Pilot Lisansı almak ve Üçüncü Şahıs Mali Mesuliyet Sigortası yaptırmak zorundasınız. Zaten Drone operatörü olarak, üçüncü şahıslara vereceğiniz zararlardan mesul olduğunuzu söylememe gerek yok. (Detaylı bilgi için: İnsansız Hava Aracı Sistemleri Talimatı, Madde: 10)

Peki tüm yükümlülüklerinizi yerine getirdiniz, dilediğiniz yerde bu drone'ununuz uçurabiliyor musunuz? Ne yazık ki hayır... SHGM uçuşa müsait yeşil bölgeleri ve uçuşa yasak kırmızı bölgeleri belirliyor. Yeşil bölgeler için izin almanıza gerek yok, kanundan doğan diğer yükümlülüklerinizi yerine getirdiğiniz sürece sorun yok.


Ancak drone’unuzu kalabalık alanlar, havaalanı yakınları, askeri bölge gibi uçuşa yasak bölgeler gibi kırmızı bölgelerde uçurmak için; uçuştan en az 5 gün önce Genel Müdürlük resmi internet sitesinden Uçuş İzin Talep Formunu doldurmalısınız. (Detaylı bilgi için: İnsansız Hava Aracı Sistemleri Talimatı, Madde: 17-18)

İHA Mevzuatı için: İNSANSIZ HAVA ARACI SİSTEMLERİ TALİMATI (SHT-İHA)

Benim size tavsiyem; her ne olursa olsun kalabalık yerler ve polis-asker’den uzak alanlarda, kimseyi taciz etmeyecek şekilde uçmanız. Zaten kalabalık alanlarda da meraklı Türk insanı durmadan size bir şeyler sorduğundan veya ekrana kafasını uzattığından dikkatiniz dağılıyor ve uçuştan keyif alamadığınız gibi, çekim de yapamıyorsunuz. Eğer buna dikkat ederseniz, hiç sorun yaşamazsınız.

Drone'unuzu uçururken mutlaka diğer insanların özel hayatının gizliliğini ihlal etmemeye ve kişisel verilerini kanunsuz yoldan ele geçirerek yaymamaya (Türk Ceza Kanunu md.134 ve devam maddeleri) özen gösteriniz. Aksi halde para cezasından daha ağır cezalarla karşılaşabilirsiniz.


Drone’umu yurtdışında kullanabilir miyim?

Gideceğiniz ülkenin Drone’lar ile ilgili mevzuatları uygunsa tabiki uçurabilirsiniz. Özellikle Avrupa’da turistik şehirlerin merkezleri çoğunlukla uçuşa yasak bölgedir. Buralarda drone uçurabilmeniz için ilgili idareden izinler almanız gerekir.

Seyahatinizden bir süre ince internetten konuyla ilgili araştırma yaparsanız, almanız gereken izinlere ve uymanız gereken kurallara ulaşabilirsiniz. Ayrıca gideceğiniz ülkenin Türkiye Cumhuriyeti konsolosluğuna ulaşarak bilgi almayı deneyebilirsiniz.


Hangi Drone Üreticisini Tercih Etmeliyim?

Araştırmam sonucunda üç marka öne çıktı; Bunlar GoPro, Yuneec ve DJI. Ancak bu üçü karşılaştığında DJI’ın çok rahat kral olduğu söylenebilir. Özellikle de kullanım kolaylığı ve aksesuar yelpazesinin genişliği açısından rakipsiz. Yuneec, DJI’ın ucuz bir kopyası gibi kalıyor. GoPro ise bildiğiniz gibi aslında bir aksiyon kamerası üreticisi. En büyük avantajı, modüler yapısı sayesinde aksiyon kamerasını ve gimbal’u (kamera sabitleyici) ayrı ayrı kullanabilmeniz. Ancak henüz Türkiye’de satışı yok, teknolojik açıdan da DJI’dan geride kalıyor.

Aynı zamanda DJI’ın ürün yelpazesi de oldukça geniş. Bütçenize ve kullanım amacınıza uygun Drone’u bulmanız daha kolay.

Drone Satın Alırken Hangi Özellikleri Ön Planda Tutmalıyım?


1) Sensör Boyutu: Bizler için tabiki en önemli şey drone'un kamerasının verdiği fotoğraf ve video kalitesi. İkisi için de öncelikli tercih sebebi sensör boyutu. 1 İnç ve daha büyük sensörlerin verdiği fotoğraf ve video kalitesi gerçekten oldukça başarılı. Özellikle baskı alacaksanız bu modelleri tercih etmenizi öneririm. 1/2.3 inç sensörlü olanlar ise daha çok akıllı telefonu kalitesine yakın fotoğraflar/video çekiyorlar.


2) RAW Fotoğraf Çekebilmesi: Günümüzde artık çoğu model RAW fotoğraf çekme yetisine sahip. Bu da daha işlenebilir fotoğraf elde etmemizi sağlıyor.


3) Video Çözünürlüğü ve Kare Hızı: Çok alt modeller sadece 1080p video çekebiliyorlar. Orta ve üst modeller ise 4K 30fps veya 4K 60fps video çekim imkanı sunuyorlar. Tabiki kare hızının ne kadar fazlaysa o kadar akıcı ve prüzsüz algılanan videolar elde ediyorsunuz.


4) Dolu Bir Pil İle Havada Kalma Süresi: Görüntü kalitesi dışında kalan en önemli tercih sebebi. Droneların pek çoğu dolu bir pil ile 18-35 dakika kadar havada kalıyorlar. Kaldırma/Pozisyona Soka/İndirme zaten en az 5 dakikanızı alıyor. Havada kalma süreniz ne kadar fazla olursa, çalışmalarınızın sekteye uğrama ihtimali o kadar az alıyor.


5) Kumanda Menzili: Kesinlikle çok ama çok önemli; sadece wireless ile bağlantı kuran önceki bazı modeller gerçekten insanı çileden çıkartan bir menzile sahiplerdi. 500 metre uzağa bile zor gönderiyordunuz. (Mavic Air ve Mavic Mini). Bu modellerden uzak durun derim. Yeni modeller ise bu konuda oldukça başarılı.


6) Cisim Algılama Sensörleri: Özellikle zorlu ortamlardaki uçuşlarda drone'unuzu sağ salim kullanmanıza imkan veriyorlar. Bir nevi drone'ununuz sigortası gibi düşünün. Bunlar ucuz cihazlar değiller ve ne kadar güvenli uçarlarsa, sizin de aklınız o kadar çekimizde olur.

</